แผนซ้อมอพยพหนีไฟสำคัญอย่างไร ทำไมทุกองค์กรต้องรู้

อัคคีภัยเป็นภัยพิบัติที่เกิดขึ้นได้โดยไม่ทันตั้งตัวและสร้างความสูญเสียอย่างมหาศาล การเตรียมความพร้อมรับมือด้วยความเข้าใจจึงเป็นสิ่งสำคัญที่สุดในการปกป้องชีวิตและทรัพย์สินของทุกคนในอาคาร วันนี้ Sunny Emergency Light ผู้ผลิตและจัดจำหน่ายอุปกรณ์ไฟฉุกเฉินชั้นนำของไทย จะมาอธิบายเกี่ยวกับแผนซ้อมอพยพหนีไฟอย่างเป็นระบบและเข้าใจง่าย เพื่อให้สถานประกอบการนำไปปรับใช้และซ้อมอพยพได้อย่างถูกต้องและมีประสิทธิภาพสูงสุด

การซ้อมอพยพหนีไฟคืออะไร

การซ้อมอพยพหนีไฟ คือ การจำลองสถานการณ์เหตุเพลิงไหม้เสมือนจริงภายในอาคารหรือสถานประกอบการ เพื่อฝึกซ้อมให้ผู้อยู่อาศัยและพนักงานเรียนรู้บทบาท หน้าที่ และขั้นตอนการเอาตัวรอดอย่างเป็นขั้นตอน โดยเริ่มตั้งแต่การแจ้งเหตุ การใช้เครื่องมือดับเพลิงเบื้องต้น การลำเลียงผู้คนออกทางเส้นทางฉุกเฉิน ไปจนถึงการรวมตัวกัน ณ จุดที่ปลอดภัย การฝึกซ้อมลักษณะนี้ไม่ได้เป็นเพียงการทำตามขั้นตอนทางเอกสาร แต่เป็นการสร้างทักษะและความคุ้นเคยจริงในสภาวะคับขัน

ทำไมแผนซ้อมอพยพหนีไฟถึงมีความสำคัญต่อองค์กร

การจัดทำแผนซ้อมอพยพหนีไฟที่มีประสิทธิภาพถือเป็นเสาหลักในการบริหารจัดการความปลอดภัยภายในองค์กร โดยความสำคัญครอบคลุมในหลายมิติ ดังนี้

ช่วยลดความสูญเสียต่อชีวิตและทรัพย์สิน

เมื่อเกิดเหตุเพลิงไหม้ ความสับสนและการชะล่าใจมักเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้เกิดความสูญเสีย การมีแนวทางปฏิบัติที่ชัดเจนตามแผนซ้อมอพยพหนีไฟจะช่วยให้ทุกคนสามารถอพยพออกจากพื้นที่เสี่ยงได้อย่างรวดเร็วและเป็นระเบียบ ลดโอกาสบาดเจ็บ การสูญเสียชีวิต และลดความเสียหายของทรัพย์สินได้อย่างมีนัยสำคัญ

สร้างความคุ้นเคยและลดความตื่นตระหนกเมื่อเกิดเหตุจริง

ในภาวะฉุกเฉินที่เต็มไปด้วยกลุ่มควันและความมืด ความตกใจอาจทำให้ผู้คนไม่สามารถตัดสินใจได้อย่างถูกต้อง การฝึกซ้อมอย่างสม่ำเสมอจะช่วยสร้างความเคยชิน ทำให้พนักงานจดจำเส้นทางหนีไฟ จุดติดตั้งอุปกรณ์ความปลอดภัย และสามารถปฏิบัติตามขั้นตอนได้อย่างอัตโนมัติแม้ภายใต้ความกดดัน

เป็นการปฏิบัติตามกฎหมายความปลอดภัยอาชีวอนามัย

นอกเหนือจากมิติด้านความปลอดภัยแล้ว การจัดทำแผนซ้อมอพยพหนีไฟยังเป็นข้อบังคับตามกฎหมายที่ทุกองค์กรต้องปฏิบัติตาม เพื่อแสดงถึงความรับผิดชอบและความใส่ใจต่อสวัสดิภาพของบุคลากรภายในองค์กร

กฎหมายเกี่ยวกับการซ้อมอพยพหนีไฟที่ต้องรู้

ตามกฎกระทรวงกำหนดมาตรฐานในการบริหาร จัดการ และดำเนินการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานเกี่ยวกับการป้องกันและระงับอัคคีภัย พ.ศ. 2555 ของกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน กระทรวงแรงงาน ได้มีการระบุข้อบังคับไว้อย่างชัดเจน เพื่อให้สถานประกอบการถือปฏิบัติเป็นมาตรฐานเดียวกัน

สถานประกอบการแบบไหนต้องจัดซ้อม

ตามกฎกระทรวงฯ ข้อ 4 กำหนดให้สถานประกอบกิจการที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 10 คนขึ้นไป นายจ้างต้องจัดให้มีแผนป้องกันและระงับอัคคีภัยอย่างเป็นลายลักษณ์อักษร ซึ่งครอบคลุมทั้งการอพยพหนีไฟ การฝึกซ้อม รวมถึงอาคารสูง อาคารขนาดใหญ่พิเศษ โรงงานอุตสาหกรรม และสถานพยาบาล ที่ต้องมีมาตรการป้องกันอัคคีภัยอย่างรอบด้าน

ต้องจัดซ้อมบ่อยแค่ไหน

ตามกฎกระทรวงฯ ข้อ 30 กำหนดให้นายจ้างจัดให้ลูกจ้างทุกคนฝึกซ้อมดับเพลิงและฝึกซ้อมอพยพหนีไฟพร้อมกัน อย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง โดยนายจ้างต้องส่งแผนการฝึกซ้อมต่ออธิบดีกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน หรือผู้ซึ่งอธิบดีมอบหมายก่อนการฝึกซ้อมไม่น้อยกว่า 30 วัน และจัดทำรายงานผลการฝึกซ้อมยื่นต่ออธิบดีภายใน 30 วันนับแต่วันที่เสร็จสิ้นการฝึกซ้อม

องค์ประกอบสำคัญของแผนซ้อมอพยพหนีไฟมีอะไรบ้าง

โครงสร้างของแผนซ้อมอพยพหนีไฟที่ครบถ้วนและได้มาตรฐาน ควรประกอบด้วย 3 แผนหลัก ดังนี้

แผนการดับเพลิงเบื้องต้น

กำหนดขั้นตอนการเข้าควบคุมเพลิงในระยะเริ่มแรกด้วยอุปกรณ์ระงับอัคคีภัยเบื้องต้น เช่น ถังดับเพลิงเคมีแห้ง โดยระบุตัวบุคคลผู้รับผิดชอบในการเข้าระงับเหตุ และขั้นตอนการตัดระบบไฟฟ้าหรือแก๊สหุงต้มอย่างปลอดภัย

แผนอพยพหนีไฟและจุดรวมพล

ระบุเส้นทางในการเคลื่อนย้ายผู้คนออกจากตัวอาคารอย่างเป็นลำดับขั้นตอน การกำหนดแผนผังทางหนีไฟ จุดพัก และการระบุจุดรวมพล (Assembly Point) ที่ปลอดภัยภายนอกอาคาร ซึ่งต้องอยู่นอกเขตอันตรายและไม่ขวางทางทำงานของเจ้าหน้าที่ดับเพลิง

แผนการค้นหาและช่วยเหลือผู้ประสบภัย

วางแนวทางการตรวจสอบจำนวนคน ณ จุดรวมพล และขั้นตอนการจัดตั้งทีมค้นหาผู้ที่อาจติดค้างอยู่ภายในอาคาร โดยทำงานประสานร่วมกับหน่วยงานภายนอก เช่น ทีมกู้ภัย หรือโรงพยาบาลใกล้เคียง

ขั้นตอนการเตรียมตัวซ้อมอพยพหนีไฟให้มีประสิทธิภาพ

เพื่อให้การดำเนินการซ้อมเป็นไปอย่างราบรื่นและวัดผลได้จริง ควรแบ่งขั้นตอนออกเป็นดังนี้

1. จัดตั้งทีมงานและแบ่งหน้าที่ให้ชัดเจน

แต่งตั้งบุคลากรรับผิดชอบในตำแหน่งสำคัญ เช่น ผู้อำนวยการซ้อมแผน, ทีมดับเพลิงเบื้องต้น, ทีมนำทางอพยพ (Evacuation Warden) และทีมปฐมพยาบาล ทุกคนต้องทราบหน้าที่ของตนเองอย่างแม่นยำ

2. วางแผนเส้นทางหนีไฟและกำหนดจุดรวมพล

ตรวจสอบให้แน่ใจว่าทางเดินและบันไดหนีไฟไม่มีสิ่งกีดขวาง มีการติดตั้งป้ายสัญลักษณ์ที่มองเห็นได้ชัดเจน และเลือกจุดรวมพลที่มีพื้นที่กว้างขวางเพียงพอสำหรับรองรับคนทั้งหมด

3. ตรวจเช็กระบบแจ้งเตือนและอุปกรณ์ส่องสว่างฉุกเฉิน

ก่อนเริ่มซ้อม ต้องทำการตรวจสอบระบบสัญญาณแจ้งเหตุเพลิงไหม้ (Fire Alarm) ตลอดจนระบบไฟส่องสว่างให้อยู่ในสภาพพร้อมใช้งาน 100% เพราะหากเกิดเหตุจริงในเวลากลางคืนหรือกลุ่มควันหนาแน่น ระบบไฟฉุกเฉินจะเป็นหัวใจสำคัญในการนำทาง

อุปกรณ์สำคัญที่ขาดไม่ได้ในแผนซ้อมและสถานการณ์จริง

นอกเหนือจากการวางแผนและจัดตัวบุคคลแล้ว ระบบอุปกรณ์ความปลอดภัยในอาคารถือเป็นตัวช่วยหลักในการรักษาชีวิตขณะอพยพ

ป้ายทางออกหนีไฟ (Exit Sign) ตัวช่วยบอกทางที่ชัดเจน

ในภาวะฉุกเฉินที่มีควันไฟปกคลุม ป้ายทางออกหนีไฟ ที่มีความสว่างสม่ำเสมอและมองเห็นได้ชัดเจนจากระยะไกล จะช่วยลดความสับสนและนำทางผู้อพยพไปยังทางออกที่ใกล้ที่สุดได้อย่างทันท่วงที การเลือกใช้ป้ายที่มีระบบแบตเตอรี่สำรองไฟและไฟ LED มาตรฐานสูงจึงเป็นเรื่องที่ไม่ควรมองข้าม

โคมไฟฉุกเฉิน (Emergency Light) เพิ่มความปลอดภัยเมื่อไฟดับ

เหตุอพยพหนีไฟมักเกิดขึ้นพร้อมกับเหตุการณ์ไฟฟ้าดับ การติดตั้ง โคมไฟฉุกเฉิน ตามทางเดิน บันได และจุดเลี้ยวต่างๆ จะช่วยให้ส่องสว่างเส้นทางหนีไฟ ป้องกันการสะดุด ล้ม หรือการเหยียบกันเองขณะแย่งกันออกจากอาคาร ซึ่งอุปกรณ์ที่มีประสิทธิภาพสูงสามารถสำรองไฟได้ยาวนาน จะช่วยสนับสนุนให้การทำตามแผนซ้อมอพยพหนีไฟเป็นไปอย่างปลอดภัย

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับแผนซ้อมอพยพหนีไฟ

แผนซ้อมอพยพหนีไฟ ต้องทำปีละกี่ครั้ง

ตามกฎหมายกระทรวงแรงงานกำหนดให้สถานประกอบการต้องจัดให้มีการฝึกซ้อมดับเพลิงและฝึกซ้อมอพยพหนีไฟพร้อมกัน อย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง โดยต้องยื่นแผนการซ้อมก่อนล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 30 วัน และทำรายงานสรุปผลส่งหน่วยงานภาครัฐภายใน 30 วันหลังซ้อมเสร็จสิ้น

ใครบ้างที่ต้องเข้าร่วมการซ้อมอพยพหนีไฟของบริษัท

พนักงานทุกคนที่ปฏิบัติงานในอาคาร ผู้บริหาร ผู้รับเหมา หรือผู้เข้ามาติดต่อในช่วงเวลาดังกล่าว ต้องเข้าร่วมการซ้อมอพยพหนีไฟแบบ 100% เพื่อรับทราบเส้นทางและขั้นตอนปฏิบัติตนเมื่อเกิดเหตุจริง

อุปกรณ์ใดบ้างที่จำเป็นต้องตรวจสอบก่อนเริ่มแผนซ้อมอพยพหนีไฟ

อุปกรณ์สำคัญที่ต้องตรวจเช็ก ได้แก่ ระบบสัญญาณแจ้งเหตุเพลิงไหม้ (Fire Alarm), ถังดับเพลิงเคมี, โคมไฟฉุกเฉิน และ ป้ายทางออกหนีไฟ เพื่อให้มั่นใจว่าระบบส่องสว่างและระบบแจ้งเตือนทำงานได้สมบูรณ์

สถานประกอบการใดบ้างที่กฎหมายบังคับให้ต้องซ้อมอพยพหนีไฟ

สถานประกอบการที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 10 คนขึ้นไป รวมถึงอาคารสูง อาคารขนาดใหญ่พิเศษ โรงงานอุตสาหกรรม โรงพยาบาล และโรงแรม ต้องจัดทำแผนและฝึกซ้อมอพยพหนีไฟตามกฎหมายอย่างเคร่งครัด

สรุปบทความ

การจัดทำแผนซ้อมอพยพหนีไฟอย่างสม่ำเสมอเป็นการลงทุนด้านความปลอดภัยที่คุ้มค่า เพื่อสร้างทักษะและเตรียมความพร้อมในการรับมืออัคคีภัยอย่างถูกวิธี ซึ่งนอกจากแผนงานที่ดีแล้ว อุปกรณ์ความปลอดภัยมาตรฐานก็สำคัญไม่แพ้กัน โดย Sunny Emergency Light ผู้ผลิตและจัดจำหน่ายอุปกรณ์ไฟฉุกเฉินชั้นนำของไทย พร้อมให้บริการด้วยผลิตภัณฑ์เพื่อความปลอดภัย

 ทั้งโคมไฟฉุกเฉิน ป้ายทางออกหนีไฟ และตู้ควบคุมระบบไฟฉุกเฉินที่ได้มาตรฐานระดับสากล เพื่อให้มั่นใจได้ว่าทุกชีวิตในอาคารจะปลอดภัยเสมอ สามารถเข้าชมและดูรายละเอียดสินค้าเพิ่มเติมบนเว็บไซต์ได้เลย

สนใจสั่งซื้อสินค้าออนไลน์จาก SUNNY ได้ที่

• ร้านค้า ShopeeMall บน Shopee 
• ร้านค้า LazMall บน LAZADA
• Line Official @SunnyThailand
• Email [email protected] 

หรือเลือกซื้อสินค้าผ่านร้านโมเดิร์นเทรดอย่าง ไทวัสดุ โฮมโปร เมกะโฮม Bean & Beyond หรือ ตัวแทนจำหน่ายไฟฉุกเฉิน SUNNY ใกล้บ้านคุณ และหากคุณมีคำถามเพิ่มเติมเกี่ยวกับไฟฉุกเฉิน และอุปกรณ์อื่น ๆ สามารถติดต่อเราได้ที่ 02-378-1034